Ævintýri á hálendinu

Heil og sæl

Húsbóndinn á heimilinu brá sér af bæ nýverið í fimm daga ferð um hálendi Íslands. Laki - Núpstaðarskógur var á dagskrá. Þriðjudaginn 18. júlí var ekið austurfyrir fjall í félagi við Álfgeir Loga tölfræðigúrú og doktorsnema með meiru. Stefnan var tekin á Lómagnúp um 30 km austan við Kirkjubæjarklaustur. Örstutt stopp var gert á Subway á Selfossi til að "hlaða". Þar rakst ég á góðvinkonu mína og selebritíið Soffíu Sveinsdóttur, efnafræðing og veðurspákonu. Gaman að rekast á hana, enda langt síðan síðast. Einkar sjarmerandi stúlka.

Að "hleðslu" lokinni var förinni haldið áfram austur á bóginn og látum ekki linnt fyrr en Runóinn staðnæmdist undir Lómagnúpnum. Þá voru þegar mætt á svæðið Markús og Björg og synir þeirra Arnar Gauti (Addi) og Guðmundur (Mummi) og jarfræðihjónin Bergur og Rannveig. Húsasmiðurinn Arnar átti svo eftir að bætast í hópinn síðar um kvöldið. Húsbóndinn dreif í að tjalda á iðagrænni flötinni sem Bergur og Rannveig höfðu valið fyrir næturstað. Fullkomið.

Árla næsta morgun risum við úr rekkju og gerðum okkur klár fyrir ferðina. Við áttum stefnumót við langferðabifreið frá Kynnisferðum við þjóðveginn. Þjónustulyndi og almennilegheit manna þar á bæ eru með eindæmum, enda fóru bæði þjónustufulltrúar og bílstjórar langt úr vegi sínum til að gera þessum níu manna hópi kleift að skipuleggja ferðina með þeim hætti sem hentugast þótti.

Dagur eitt á göngu
Um hádegisbil var komið að Laka og upp gengum við. Fallegt útsýni blasti við á alla kanta enda veður gott. Þá var haldið suðurfyrir Laka og svo sveigt í norðaustur og stefnan sett á Innri eyrar. Gengið var á svörtum sandi og apal og helluhrauni til skiptis. Háskýjað var og sæmilega hlýtt í veðri. Markmið dagsins var að ganga að Innri eyrum og stefna þaðan til austurs eins langt að Hverfisfljóti og auðið væri. Helst allt að bökkum fljótsins. Raunin varð sú að tjaldað var við austari jaðar eyranna í mjúkum mosabala við ferskann læk. Til greina kom að halda lengra, en sem betur fer ákvað undirritaður að áð skyldi á þessum stað þar sem ekkert heppilegt tjaldstæði reyndist innan margra kílómetra.

Dagur tvö á göngu
Dagur tvö var tekinn snemma, eða klukkan 0400. Óljóst var hversu langt væri í fyrstu kvísl Hverfisfljótsins og þótti öruugast að vakna snemma til að ná fljótinu sem næst lágmarki. Þetta átti eftir að hafa úrslitaáhrif á framvindu ferðarinnar. Gengið var af stað í austurátt undir sótsvörtum Síðujöklinum. Leiðin okkar lá í gegnum hraunilagt svæði, dauðís eftir Síðujökul, og þá yfir víðfema árfarvegi Hverfisfljótsins. Við höfðum einn GPS punkt til viðmiðunar um vað sem fenginn var hjá mönnum sem farið höfðu þessa leið fyrir fimm árum síðan. Þegar þeim punkti var náð stóðum við í skraufþurrum farvegi og fljótið ekki sjáanlegt svo langt sem augað eygði. Þetta kom okkur svo sem ekki á óvart, en þótti merkilegt að sjá hversu mikið fljótið hleypur til. Ferðalangar voru fegnir þegar fyrsta kvísl Hverfisfljótsins blasti við. klukkan var nú um 0600 og ekki seinna vænna að hefjast handa við að vaða. Fljótið nær lágmarki sínu um 0500 svo nærri jökli svo nú lá á. Það má segja að máltækið "að tefla á tæpasta vað" hafi öðlast merkingu í huga viðstaddra næsta klukkutímann eða tvo. Það er vandasamt að velja heppilega vaðstaði, en við miðuðum ávalt við að hafa fljótið sem breiðast og helst að eyrar eða hólmar stæðu uppúr sem oftast. Við óðum í þriggja manna "keðjum" og höfðum bakpoka að sjálfsögðu lausa á bakinu, ef illa skyldi fara. Búnaður var misjafn. Undirritaður óð í neopren sokkum innan undir gömlum hlaupaskóm og legghlífum. Sá búnaður reyndist afar vel. Þegar upp var staðið var fljótið um 700 metra breitt og á köflum svo djúpt og straumhart að tæplega var stætt. Svo fór reyndar að tvær keðjanna voru afar nærri því að falla og uppskar Rannveig skurð á legg og marið hné, og Álfgeir líklega brákaða vinstri hendi. Allt fór þetta vel að lokum og þegar síðasta keðjan brölti upp á bakkann handan síðustu kvíslarinnar beið mjúkur mosabali og bjart veður. Öll vorum við köld, skjálfandi og örmagna eftir viðureignina. Við gerðum góða pásu og reyndu allir að drekka heitt til að ná í sig hita. Á endanum skriðu flestir í svefnpokana til að verma sér. Gangan var viðburðarlítil eftir þetta. Að mestu gengið um dauðís og fátt um fína drætti hvað tjaldstæði varðar. Á endanum var tjaldað á sandi í góðu skjóli frá jöklinum í um kílómeters fjarlægð frá næsta verkefni, Djúpá. Ekkert ferskt vatn varð á vegi okkar þennan daginn, svo við gerðum okkur jökulvatn að góðu. Afbragðsgott. Þetta kvöld úðaði aðeins á okkur. Það stóð stutt yfir sem betur fer og morgunin eftir var allt orðið þurrt.

Dagur þrjú á göngu
Þriðji dagur ferðarinnar var tekinn snemma líka, eða klukkan 0430. Markmið dagsins var að sigrast á Djúpá og ná að næsta vaði þar á eftir, Vestari bergvatnsá við mynni Beinadals. Tveir möguleikar voru í boði. Hinn fyrri og "heppilegri" var að vaða Djúpá suð-austanundir Síðujökli. Tækist það yrði leiðin nokkuð greið til norðurs eftir Langaskeri og niður í Beinadalinn. Seinni kosturinn, sá sem oftast nær verður fyrir valinu var að ganga til norðurs, upp á Síðujökul og fylgja honum norður í kverkina við Hágöngur og vaða Djúpá þar. Á endanum varð sá kostur fyrir valinu þar sem Djúpá ber nafn með rentu. Við gengum upp á jökulinn á ægifögrum stað. Ein kvísl Djúpárinnar brýst undan jöklinum og hefur brotið hann þannig að jökulstálið er þverhnípt rétt við okkur. Fallegt stuðlaberg blasti einnig við ferðalöngum. Eftir um þriggja kílómetra göngu á fremur greiðfærum jökli þóttumst við sjá færi á að vaða ánna þar rétt fyrir ofan samruna tveggja kvísla töluvert sunnan við Hágöngur og Eldgíg. Ákveðið var að halda niður af jöklinum og reyna að vaða. Fyrri kvíslin reyndist nokkuð þægilegt vað, þótt úfin væri hún. Seinni kvíslin reyndist hins vegar alsendis ófær. Tilraunir okkar við hana voru það tímafrekar að ekki sú fyrri hafði vaxið úr hófi fram þegar við gáfumst upp. Það var því ekki fært aftur yfir þegar upp var staðið. Við stóðum því á eyri á milli tveggja beljandi jökulfljóta. Það var aðeins um eitt að ræða. Halda til norðurs eftir eyrinni og vona að árnar skærust ekki aftur og að við kæmumst norður undir Hágöngur til að vaða ánna þar. Fyrri kvíslin hvarf fljótlega undir jökulinn svo við gátum fylgt eyrinni áfram til norðurs. Þarna rákumst við á spor eftir hóp sem við vissum að var einum degi á undan okkur. Reyndar sáum við fleiri ummerki en spor. Það er skömm að því þegar ferðalangar á hálendinu geta ekki gengið frá eigin úrgangi þannig að hann blasi ekki við hverjum sem leið á hjá. Fussumsvei!. Í kverkinni við Hágöngur reyndis Djúpáin einfallt viðfangsefni. Eftir að hafa vaðið hana héldum við áleiðis til austurs. Við tjölduðum á frábærum stað skemur á leið en áætlað var, enda klukkan orðin margt og ferðalangar lúnir eftir langann og átakamikinn dag.

Dagur fjögur á göngu


Dagur fjögur hógst klukkan 0500. Á verkefnalista dagsins var að ganga Beinadalinn og vaða Vestari bergvatnsá (sem í raun er jökulá) og að minnsta kosti eina aðrennsliskvísl hennar. Auk þess átti að gera tilraun til að vinna upp um hálfa dagleið. Gangan reyndist fremur létt og umhverfið gjörbreytt frá deginum áður. Í stað grámyglulegs dauðíss og sótsvarts skriðjökuls vorum við nú í grænum, mosa og grasivöxnum dal með kyngimögnðum hrauntungum og litlum, en ægifögrum fossum. Hlýtt var í veðri og nýttu Addi og Mummi tækifærið til að baða sig í einum af fjölmörgu hylunum sem á vegi okkar urðu. Álfgeir og Bergur skoluðu einig af sér mesta skítinn í íslkaldri Bergvatnsánni. Við hin létum kyrrt liggja, enda annt um svitafýluna. Áfram gakk, út Beinadal og inn á Sléttur fyrir ofan Núpstaðarskóg. Þau okkar sem gengið höfðu Núpstaðarskóg - Skaftafell voru nú á kunnuglegum slóðum. Nú var heil dagleið eftir niður í Núpstaðarskóg og var dagurinn langt liðinn. Þrátt fyrir það settum við okkur það markmið að klára þá dagleið og gista á tjaldstæðinu í Núpstaðarskógi. Sú áætlun reyndist full djörf, enda hópurinn á fjórða degi og farinn að þreytast. Þar að auki villtumst við á röngm stað niður í Núpsárgljúfur og kostaði það okkur nokkurra klukkutíma brölt í bröttum skriðum til að komast út úr gljúfrinu. Þetta átti þó ekki eftir að koma að sök. Við fundum okkur tjaldstæði á mosabeði nálægt tærum og skoppandi læk. Allir sváfu vel eftir vel útilátinn kvöldverð.

Dagur fimm á göngu - lokadagur
Dagur fimm hófst klukkan 0530. Verkefni dagsins voru að síga niður í Núpstaðarskóg, og ganga út eyrarnar meðfram Lómagnúpi þangað sem við höfðu skilið bílana eftir við þjóðveginn. Markmiðið var að vaða Núpsvötnin á eyrunum ekki seinna en klukkan 10, áður en vatnavextir yrðu of miklir. Eftir um hálftíma göngu komum við að siginu, sem einhverjir höfðu kviðið töluvert fyrir. Undirritaður fór vandlega yfir aðferðarfræðina við sigið áður en tryggingum var komið fyrir. Bergur stóð vaktina á efribrún og aðstoðaði fólk við að koma sér fram af brúninni. Sigið gekk með eindæmum vel og voru allir komnir niður á innan við klukkutíma. Sólin skein í heiði og allir í góðu skapi. Eftir að hafa sigið var haldið í átt að tjaldstæðinu í Núpstaðarskógi. Þegar við vorum um það bil hálfnuð þangað göngum við fram á tvo bræður á tjaldferðalagi með fjölskyldur sínar. Þessir bræður reyndust hinir mestu öðlingar og samþykktu samstundis að skutla okkur í öðrum af tveim HELmassívum Econoline bílum sínum. Ferðalöngum og farangri var því troðið í bíl og ferjaðir niður á þjóðvegi á um hálftíma. Þetta sparaði okkur margra klukkustunda göngu og heilmikið vað. Þessir bræður, sem óljóst er hvað heita eiga þakklæti okkar ævinlega inni, en þeir harðneituðu að taka við greiðslu fyrir vikið.



Sem sagt, við vorum kominn á áfangastað, við bílana okkar, klukkan hálf tólf á sunnudagsmorgni. Sólin skín í heiði, við drulluskítug og ekkert framundan nema sundferð og hamborgaraát í Vík í Mýrdal.

Frábær, en mjög erfið ferð. Framúrskarandi ferðafélagar.

Bragi